سولفات آهن (Iron(II) Sulfate یا Ferrous Sulfate) یک ترکیب شیمیایی با فرمول شیمیایی FeSO₄ است که به صورت آبدار (هیدراته) و بدون آب (anhydrous) در بازار موجود است. متداولترین فرم آن، آهن (II) سولفات هپتا هیدرات (FeSO₄·7H₂O) با رنگ سبز متمایل به آبی است. این ترکیب در گریدهای مختلف از جمله صنعتی، آزمایشگاهی (Laboratory) و برندهای معتبر مانند مرک و دکتر مجللی عرضه میشود.
در میان برند محصولات آزمایشگاهی، عباراتی مانند آهن (2) سولفات هیدراته Laboratory دکتر مجللی یا آهن (II) سولفات 7 آبه گرید Laboratory برند دکتر مجللی، سولفات آهن (II)هپتاهیدرات دکتر مجللی روی بستهبندیها به چشم میخورند که نشاندهنده خلوص بالا و مناسب بودن آنها برای مصارف تحقیقاتی و آزمایشگاهی است.
تولیدکنندگان داخلی:
شرکتهای شیمیایی کوچک در اراک، قم و تهران (اغلب به صورت صنعتی تولید میشود).
پتروشیمی شیراز (بهصورت جانبی از فرآیند تولید اسید).
برندهای آزمایشگاهی:
Merck
دکتر مجللی
نوترون
دلتا کم
همد
ویژگیها و خواص آهن 2 سولفاته 7 آبه
فرمول شیمیایی: FeSO₄ (در حالت بدون آب) – FeSO₄·7H₂O در حالت هپتاهیدرات
جرم مولی: 151.91 g/mol (بدون آب)
ظاهر:
بدون آب: بلورهای سفید یا زرد کمرنگ
آبدار (هپتا هیدرات): بلورهای سبز یا سبز مایل به آبی
انحلالپذیری: محلول در آب، تولید یون Fe²⁺
خواص شیمیایی: قابلیت اکسایش به آهن(III)، خاصیت احیاکنندگی، واکنش با اسیدها و نمکهای خاص
انواع سولفات آهن
سولفات آهن صنعتی → پرکاربرد در تصفیه فاضلاب، کشاورزی، رنگسازی
سولفات آهن آزمایشگاهی (Laboratory) → با خلوص بالا، مناسب واکنشهای تحلیلی و تحقیقاتی
آهن (II) سولفات هپتا هیدرات (7 آبه) → رایجترین شکل موجود
سولفات آهن بدون آب (Ferrous Sulfate Anhydrous) → مورد استفاده در واکنشهای خاص شیمیایی که نیاز به ترکیب خشک است
کاربردهای سولفات آهن
تصفیه آب و فاضلاب: به عنوان منعقدکننده و حذف فسفاتها
کشاورزی: تأمین آهن برای خاکهای قلیایی و رفع کلروز گیاهی
رنگ و جوهرسازی: تثبیتکننده و تولید پیگمنتها
صنایع شیمیایی: سنتز ترکیبات آهنی و کاتالیزورها
ریختهگری و متالورژی: کمک به فرآیندهای جداسازی ناخالصیها و بهبود کیفیت فلزات
طلا و نقره: در برخی روشهای جداسازی و تصفیه فلزات گرانبها، سولفات آهن به عنوان عامل احیاکننده برای جداسازی ناخالصیها یا بازیابی فلزات مورد استفاده قرار میگیرد
آزمایشگاهی: برای آنالیز شیمیایی و آموزش در واکنشهای اکسایش-کاهش
نگهداری و ایمنی سولفات آهن
در ظروف دربسته و خشک نگهداری شود
دور از عوامل اکسیدکننده قوی و اسیدهای غلیظ
تماس مستقیم با پوست و چشم میتواند محرک باشد → استفاده از دستکش و عینک ضروری است
گرد و غبار آن میتواند دستگاه تنفسی را تحریک کند