کتاب دیوان مسعود سعد سلمان

کتاب دیوان مسعود سعد سلمان، با مقدمهای تصحیح و تعلیقات محمد مهیار انتشار یافته است. این دیوان براساس نسخه حکیم اوغلو پاشا و مقابله با هشت نسخه کهن دیگر و استفاده از یازده جنگ کهن توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به چاپ رسیده است. اشعار مسعود سعد از گذشته ایام پیوسته مورد توجه بوده است. در زمان حیات وی، سنایی غزنوی یک بار مجموعه اشعار وی را گرد آورد که ظاهراً، تعدادی از اشعار شاعران دیگر را هم به اشتباه به مسعود سعد منتسب کرده بود، تا اینکه طاهر ثقه الملک وی را از این خطا آگاه می کند. سنایی هم در قصیده ای از این اتفاق پوزش می‌خواهد، نظامی عروضی هم یکی از بخش های چهار مقاله را به شخصیت و شعر مسعود سعد اختصاص داده است. فراوانی نسخه‌های خطی دیوان وی و برگزیده‌هایی که در قرون بعد از اشعار وی در مجموعه‌ها و جنگ‌ها تدوین شده، استمرار این توجه را به اثبات می‌رساند. بعد از صنعت چاپ نخستین بار مجموعه اشعار مسعود سعد سلمان به صورت چاپ سنگی درکتابخانه اعتضادالسلطنه علی قلی میرزا به کوشش سید ابوالقاسم خوانساری و خط میرزا آقا کمره یی در سال 1296 ه.ق، تصحیح و طبع شد. تمامی دستنوشته های این شاعر که به دست ما رسیده، همانند بسیاری از متون قرن‌های چهارم، پنجم و ششم، متعلق به قرن یازدهم و بعد از آن است. این فاصله پانصدساله بین حیات صاحب اثر و دستنوشته اثر، آسیب جدی به تحقیقات محققان معاصر می‌زند. آنچه مسلم است، در فاصله بین قرن‌های پنجم و یازدهم، بارها دیوان مسعود سعد بازنویسی شده که متاسفانه ما از آنها بی خبریم و بسیاری از اشعار وی در همین مدت به تاراج حوادث زمان رفته، اما آنچه در این تحقیق آمده تمام آثار مسعود سعد است که از نسخه‌های خطی مستقل و جنگ‌ها و مجموعه‌هایی که ابیاتی از مسعود در آنها به شکل پراکنده موجود بوده است، حاصل آمده است. کل ابیات این تحقیق بالغ بر پانزده هزار و پانصد بیت است، البته بدون احتساب اشعار عربی که از جنگ های مختلف در مقدمه نقل شده و ابیات تکراری که در چاپ‌های قبلی موجود است و بالغ بر پنجاه بیت می‌شود و یا اشعاری که از شاعران دیگر در این چاپ‌ها وارد شده که آنها حذف و به بخش نسخه بدل‌ها و یا مقدمه منتقل شده است